Kjörþyngd hunda: svona veistu hvort hundurinn er of þungur

Þú horfir á hundinn þinn á hverjum degi. Einmitt þess vegna er svo erfitt að sjá þegar kílóin bætast hægt við. Stórar rannsóknir benda til að þriðjungur til helmingur hunda sé yfir kjörþyngd, og á sama tíma telja langflestir eigendur að þeirra hundur sé í fínu standi. Hér færðu aðferð sem tekur tvær mínútur og segir þér meira en augað, og heiðarlegt svar við því hvað virkar ef niðurstaðan kemur á óvart.

Af hverju sérð þú það ekki sjálfur?

Rannsókn Eastland-Jones og félaga frá 2014 lét eigendur meta holdafar eigin hunds. Meirihlutinn mat rangt, og þegar fólki skjátlaðist var það vanmat í um níu af hverjum tíu tilvikum. Myndakort með skýringum lagaði matið ekki, þótt flestir teldu sjálfir að það hefði hjálpað.

Ástæðan er einföld. Þegar annar hver hundur í hverfinu er aðeins of þungur verður bústinn hundur normið, og hundur í kjörþyngd fer að líta út fyrir að vera horaður í augum okkar. Hann er samt nákvæmlega eins og hann á að vera.

Ekki treysta heldur á að dýralæknirinn nefni það að fyrra bragði. Í bandarískri rannsókn Lund og félaga frá 2006, á ríflega tuttugu þúsund hundum, var um þriðjungur yfir kjörþyngd samkvæmt mati en aðeins örlítið brot þeirra fékk það skráð í sjúkraskrána. Þögn í skoðun er ekki staðfesting á að allt sé í lagi.

Svona metur þú kjörþyngd hunda: hendurnar finna það sem augun sjá ekki

Feldurinn blekkir augað, sérstaklega á loðnum hundum. Notaðu því hendurnar og þessi þrjú atriði, og endaðu á vigtinni:

1. Þreifaðu rifin Leggðu lófana flata á síðurnar og strjúktu aftur eftir þeim. Rifin eiga að finnast greinilega undir þunnu fitulagi án þess að þú þurfir að ýta. Ef þú þarft að leita að þeim er lagið orðið of þykkt.
2. Horfðu ofan á bakið Séð að ofan á hundurinn að mjókka greinilega fyrir aftan rifin. Ef línan frá herðum aftur á mjaðmir er bein, án mittis, er það merki um umframþyngd.
3. Skoðaðu kviðlínuna frá hlið Kviðurinn á að rísa upp á við frá bringunni í átt að afturfótunum. Lárétt eða sigin kviðlína bendir til of mikillar fitu.
4. Vigtaðu reglulega Ein tala segir lítið en breyting milli mánaða segir mikið. Skrifaðu þyngdina hjá þér í hvert sinn.

Er hundurinn alltaf svangur? Það getur verið í genunum

Hundur sem betlar er ekki endilega hundur sem vantar mat. Betl er hegðun sem borgar sig, og hún hverfur ekki þó að hundurinn fái nóg. Hjá sumum hundum er svengdin samt raunveruleg. Um fjórðungur Labrador hunda ber stökkbreytingu í geni sem stýrir matarlyst, og rannsókn Dittmann og félaga frá 2024 sýndi að þessir hundar finna meira hungur milli mála og brenna um fjórðungi minni orku í hvíld. Þeir eru sem sagt svangari og brenna samt minna.

Það er ekki afsökun fyrir aukakílóunum heldur ástæða til að vera enn nákvæmari með skammtana og verðlauna oftar með öðru en mat. Verðlaun eru alltaf af einum af þremur toga: matur, félagsleg umbun eins og hrós og klapp, eða leikur með dóti. Hrós og leikur kosta engar hitaeiningar.

Ef hundurinn er of þungur: maturinn vinnur verkið

Hreyfing er góð fyrir margt en hún ein grennir ekki hund. Í rannsóknum hefur æfingaprógramm ofan á minni skammta ekki flýtt þyngdartapinu, en það ver vöðvana á meðan. Maturinn vinnur verkið, hreyfingin ver vöðvana.

Byrjaðu á því sem mælist. Vigtaðu fóðrið í hvert mál í stað þess að giska, því að áætlaðir skammtar stækka hægt og örugglega. Haltu nammi innan við tíund af hitaeiningum dagsins og notaðu lítil og fitulítil þjálfunarnammi í æfingar, til dæmis Training Time Fitness Care frá Luger's sem er sérstaklega lágt í fitu.

Og eitt sem fáir segja þér: hund sem þarf að léttast mikið má ekki grenna með því einu að skera venjulega fóðrið verulega niður. Rannsókn Gaylord og félaga frá 2018 sýndi að þá skerðast nauðsynleg næringarefni með hitaeiningunum. Stórt þyngdartap á heima í samráði við dýralækni og með fóðri sem er sérstaklega samsett fyrir þyngdartap. Fyrir hund sem þarf bara að losna við eitt kíló eða svo dugar oftast að minnka skammtinn hóflega og skera nammið niður.

Heiðarlegu tölurnar, og verðlaunin fyrir að standa við þetta

Við skulum vera hreinskilin, þetta er ekki auðvelt. Í rannsókn German og félaga frá 2015 á skipulögðum þyngdartapsprógrömmum náðu um sex af hverjum tíu hundum markmiðinu og um þriðjungur hætti á leiðinni. Í framhaldsrannsóknum sama hóps þyngdist um helmingur aftur eftir að markinu var náð, meðal annars vegna þess að orkuþörfin minnkar þegar hundurinn léttist. Gamli skammturinn er þá orðinn of stór. Þyngdarstjórnun er langhlaup, ekki átak.

Verðlaunin eru samt þau stærstu sem völ er á. Rannsókn Kealy og félaga frá 2002 sýndi að grannir hundar lifðu að meðaltali 1,8 árum lengur og fengu liðvandamál árum seinna, og við höfum skrifað nánar um þá rannsókn áður. Hundar sem léttast mælast líka með betri lífsgæði í rannsóknum, þeir verða sprækari og hreyfa sig meira. Grannur hundur er áhrifaríkasta heilsuvaran sem til er, og hún fæst ekki í búð, ekki einu sinni hjá okkur. Það sem við eigum af vörum fyrir heilsu og vellíðan kemur á eftir réttum skammti, ekki í staðinn fyrir hann.

Heimildir

1. Eastland-Jones RC, German AJ, Holden SL, Biourge V, Pickavance LC (2014). Owner misperception of canine body condition persists despite use of a body condition score chart. Journal of Nutritional Science 3:e45. ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4473163
2. Lund EM, Armstrong PJ, Kirk CA, Klausner JS (2006). Prevalence and risk factors for obesity in adult dogs from private US veterinary practices. International Journal of Applied Research in Veterinary Medicine 4(2):177. jarvm.com/articles/Vol4Iss2/Lund.pdf
3. Dittmann MT, Lakatos G, Wainwright J, et al. (2024). Low resting metabolic rate and increased hunger due to β-MSH and β-endorphin deletion in a canine model. Science Advances 10(10):eadj3823. doi.org/10.1126/sciadv.adj3823
4. German AJ, Titcomb JM, Holden SL, et al. (2015). Cohort study of the success of controlled weight loss programs for obese dogs. Journal of Veterinary Internal Medicine 29(6):1547. doi.org/10.1111/jvim.13629
5. Gaylord L, Remillard R, Saker K (2018). Risk of nutritional deficiencies for dogs on a weight loss plan. Journal of Small Animal Practice 59(11):695. doi.org/10.1111/jsap.12913