Fæðubótarefni fyrir hunda: hvað virkar og hvað ekki
Hillurnar svigna undan bætiefnum fyrir hunda en aðeins örfá þeirra standast skoðun í rannsóknum. Hér er heiðarlega yfirlitið yfir hvað virkar, hvað gerir ekkert gagn og hvað getur beinlínis skaðað.
- Omega 3 úr fiskiolíu er eina bætiefnið með sterkan stuðning í rannsóknum, fyrir liði, húð og feld (Roush o.fl. 2010, Mueller o.fl. 2004).
- Glúkósamín og kondróitín sýndu afgerandi áhrifaleysi í samantekt 72 rannsókna og ætti ekki lengur að mæla með þeim (Barbeau-Grégoire o.fl. 2022).
- Eigendur töldu lyfleysu vera að hjálpa hundinum í um 40% tilvika, „hundinum virtist batna“ er því veik sönnun (Conzemius og Evans 2012).
- Hundur á góðu heilfóðri þarf ekki fjölvítamín, umfram D-vítamín og kalk geta beinlínis skaðað.
Úrvalið af fæðubótarefnum fyrir hunda hefur aldrei verið meira. Lýsi, góðgerlar, liðbætiefni, vítamín og duft sem lofa öllu milli himins og jarðar. Við hjá Hundakúnst þjálfum hunda alla daga og fáum spurninguna aftur og aftur: á ég að gefa hundinum mínum bætiefni? Stutta svarið er að örfá bætiefni hafa raunverulegan stuðning í rannsóknum, flest eru óþörf fyrir hund á góðu heilfóðri og sum geta beinlínis skaðað. Hér er yfirlitið, byggt á rannsóknum en ekki auglýsingum.
Af hverju „hundinum virtist batna“ er ekki sönnun
Það er freistandi að treysta eigin augum. Vandinn er að rannsókn Conzemius og Evans frá 2012 sýndi að eigendur hunda með slitgigt töldu lyfleysu vera að hjálpa hundinum í um 40% tilvika, og dýralæknar stóðu sig litlu betur, á meðan hlutlægar mælingar á því hversu þungt hundarnir stigu í fótinn sýndu enga breytingu. Þetta kallast lyfleysuáhrif eigandans og þau halda uppi stórum hluta bætiefnamarkaðarins.
Gæðin eru líka raunverulegt vandamál. Þegar Albert og félagar prófuðu 32 tegundir af fiskiolíu árið 2015 innihéldu aðeins þrjár það magn af omega 3 sem stóð á umbúðunum og meirihlutinn var að auki þránaður. Sambærileg athugun Weese og Martin frá 2011 á góðgerlavörum fyrir dýr sýndi að aðeins um fjórðungur stóðst eigin innihaldslýsingu. Merkimiðinn er því engin trygging, veldu vörur frá framleiðendum sem hafa eitthvað á bak við sig.
Omega 3 er bætiefnið sem rannsóknir styðja
Ef eitt bætiefni á skilið pláss í skápnum er það omega 3 fitusýrur úr fiskiolíu. Tvær rannsóknir frá 2010, undir stjórn Roush og Fritsch, sýndu að hundar með slitgigt stigu þyngra í auma fótinn eftir fiskiolíugjöf, mælt með búnaði sem mælir álagið sjálft en ekki með mati eiganda, og hjá hluta hundanna var hægt að lækka skammt verkjalyfja. Rétt er að taka fram að stærstu rannsóknirnar voru kostaðar af fóðurframleiðendum, en niðurstöðurnar byggja á hlutlægum mælingum og fleiri en einni rannsókn.
Húðin og feldurinn njóta líka góðs af. Rannsókn Mueller og félaga frá 2004 sýndi að omega 3 bætti húðina hjá hundum með húðofnæmi umfram lyfleysu, og Combarros og félagar sýndu árið 2020 að daufur og þurr feldur batnaði eftir um tvo mánuði á omega 3. Áhrifin gengu til baka þegar gjöfinni var hætt. Þau koma sem sagt hægt og haldast bara á meðan gefið er, þetta er viðhald en ekki skyndilausn.
Gæðin skipta svo öllu máli því þránuð olía gerir ekkert gagn. Í búðinni okkar finnur þú Riverwood laxaolíu, hreina norska laxaolíu með náttúrulegum andoxunarefnum, og fleiri kosti í úrvalinu af fæðubótarefnum.
Geymdu fiskiolíu í kæli, lokaðu flöskunni vel og fylgstu með síðasta söludegi. Ef olían lyktar illa eða beiskt er hún líklega þránuð og á heima í ruslinu, ekki í matarskálinni.
Glúkósamín er vinsælast en stenst ekki skoðun
Glúkósamín og kondróitín eru mest seldu liðbætiefni í heimi en rannsóknirnar eru afdráttarlausar. Stór samantekt Barbeau-Grégoire og félaga frá 2022, sem fór yfir 72 rannsóknir á slitgigt hjá hundum og köttum, fann svo afgerandi áhrifaleysi að höfundarnir álykta að ekki eigi lengur að mæla með glúkósamíni og kondróitíni. Stærsta rannsóknin á fólki, með yfir 1.500 þátttakendum, komst að sömu niðurstöðu. Efnin eru skaðlaus en peningarnir nýtast betur í annað, sama samantekt raðaði omega 3 efst yfir það sem virkar á liðina.
Besta liðavörnin kostar svo ekki krónu: að halda hundinum grönnum. Um það skrifuðum við í greininni af hverju grannur hundur lifir lengur.
Góðgerlar hjálpa í smá tíma, ekki daglega
Góðgerlar eiga sinn sess en hann er þrengri en auglýsingarnar gefa til kynna. Tilteknir gerlastofnar geta stytt bráðan niðurgang, í besta falli um einn dag, og flest tilvik lagast hvort eð er af sjálfu sér. Kerfisbundin samantekt Jensen og Bjørnvad frá 2019 komst að þeirri niðurstöðu að rannsóknirnar séu litlar og misjafnar að gæðum og að dagleg notkun til að fyrirbyggja magavandamál sé ekki studd gögnum. Áhrifin eru auk þess bundin við nákvæmlega þann gerlastofn sem var rannsakaður, þau flytjast ekki á milli vörumerkja. Góðgerlar eru því skammtímahjálp í samráði við dýralækni, ekki dagleg forvörn.
Vítamín ofan á heilfóður eru óþörf og geta verið hættuleg
Gott heilfóður er samsett þannig að það inniheldur öll vítamín og steinefni sem hundurinn þarf, hvorki meira né minna. Fjölvítamín ofan á það bætir engu við heldur hleður fituleysanlegum vítamínum upp í líkamanum. Bandaríska matvælaeftirlitið FDA hefur skráð dauðsföll hunda vegna of mikils D-vítamíns og innkallanir á fóðri sem innihélt allt að sjötíufalt það magn sem átti að vera í því. Kalk er svo sérstakt áhyggjuefni hjá stórum hvolpum í vexti: þeir geta ekki varið sig gegn umfram kalki og auka kalkgjöf getur skemmt beinþroska þeirra varanlega. Meira er ekki betra. Veldu frekar gott heilfóður og leyfðu því að vinna vinnuna.
Hvað á þá að kaupa?
Ef hundurinn er á góðu heilfóðri og einkennalaus þarftu líklega ekkert bætiefni. Ef feldurinn er daufur, húðin þurr eða liðirnir farnir að stirðna er fersk omega 3 olía eina varan sem rannsóknir styðja af alvöru. Kíktu á fæðubótarefnin okkar eða spurðu okkur í búðinni, við segjum þér hreint út hvað rannsóknir styðja og hvað ekki. Ef áhyggjurnar snúast um veikindi eða verki er fyrsta skrefið samt alltaf hjá dýralækninum.
Heimildir
- Conzemius MG og Evans RB (2012). Caregiver placebo effect for dogs with lameness from osteoarthritis. Journal of the American Veterinary Medical Association 241(10). doi.org/10.2460/javma.241.10.1314
- Barbeau-Grégoire M o.fl. (2022). A 2022 systematic review and meta-analysis of enriched therapeutic diets and nutraceuticals in canine and feline osteoarthritis. International Journal of Molecular Sciences 23(18):10384. doi.org/10.3390/ijms231810384
- Roush JK o.fl. (2010). Evaluation of the effects of dietary supplementation with fish oil omega-3 fatty acids on weight bearing in dogs with osteoarthritis. Journal of the American Veterinary Medical Association 236(1). pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20043801
- Albert BB o.fl. (2015). Fish oil supplements in New Zealand are highly oxidised and do not meet label content of n-3 PUFA. Scientific Reports 5:7928. doi.org/10.1038/srep07928
- Jensen AP og Bjørnvad CR (2019). Clinical effect of probiotics in prevention or treatment of gastrointestinal disease in dogs: a systematic review. Journal of Veterinary Internal Medicine 33(5). doi.org/10.1111/jvim.15554
- Veldu fá bætiefni með sannaða virkni frekar en mörg sem lofa öllu.
- Omega 3: veldu ferska gæðaolíu, geymdu hana í kæli og gefðu áhrifunum nokkrar vikur.
- Slepptu fjölvítamíni ofan á heilfóður og gefðu stórum hvolpum aldrei auka kalk.
- Notaðu góðgerla sem skammtímahjálp við magakveisu, ekki sem daglega forvörn.
- Spurðu um rannsóknirnar á bak við vöruna, ekki bara umsagnir annarra eigenda.
Stofnandi Hundakúnst og hundaþjálfari. Þjálfarateymi Hundakúnst vinnur eingöngu með jákvæða styrkingu og býr samanlagt að yfir 20 ára reynslu.
