Hvað mega hundar ekki borða? Hættulegur matur fyrir hunda

Súkkulaði á jólunum, vínber sem detta á gólfið, hnetusmjör í Kong leikfangi. Spurningin um hvað mega hundar ekki borða kemur upp nánast í hverri viku, og svarið er oft ekki eins einfalt og listar á netinu vilja vera láta. Sumt af því sem flokkast sem eitrað er í raun ofmetið, á meðan fjögur efni eru raunverulega hættuleg og eiga öll heima í minnislistanum hjá hverjum einasta hundaeiganda.

Þessi fjögur eru raunverulega hættuleg

Súkkulaði er líklega þekktasta hættan, en fæstir vita að dökkt súkkulaði og bökunarsúkkulaði eru sjö til tíu sinnum sterkari en mjólkursúkkulaði, gramm fyrir gramm. Efnið sem veldur skaðanum er teóbrómín, og hundar brjóta það niður mun hægar en fólk, þannig að einkenni eins og uppköst og eirðarleysi geta varað í einn til þrjá sólarhringa. Í rannsókn frá Bretlandi reyndist hundum rúmlega fjórum sinnum líklegra til að komast í súkkulaði um jólin en aðra daga ársins, og tæplega tvöfalt líklegra um páskana (Noble o.fl., 2017). Ef þú átt hund og heldur jól, er þetta einmitt tíminn til að vera vakandi.

Sætuefnið xylitol er kannski minna þekkt en engu að síður stórhættulegt. Það leynist í sykurlausu tyggjói, sykurlausu bakkelsi og því miður í sumum tegundum af hnetusmjöri. Ólíkt í fólki veldur xylitol því að hundar losa insúlín allt of hratt, sem getur valdið alvarlegri blóðsykurslækkun innan hálftíma til klukkustundar, og í stærri skömmtum lifrarskaða (Murphy og Dunayer, 2018).

Vínber og rúsínur geta valdið bráðri nýrnabilun, og lengi vissi enginn af hverju sum vínber virtust skaðlaus á meðan önnur nær drápu hunda sem átu bara nokkur stykki. Nýjustu rannsóknir benda á vínsýru sem líklegan sökudólg, efni sem er mismikið í vínberjum eftir yrki og þroskastigi (Wegenast o.fl., 2022). Þar sem engin leið er að vita vínsýrumagnið í berjunum sem detta á eldhúsgólfið, er öruggast að meðhöndla öll vínber og rúsínuát sem hugsanlega hættulegt, sama hversu lítið magnið er.

Laukur, hvítlaukur, blaðlaukur og graslaukur brjóta niður rauð blóðkorn hundsins, og suða breytir þar engu, þurrkað og duftformað er meira að segja hættulegast því það er mest samþjappað, eins og í súpudufti og kryddblöndum (Salgado o.fl., 2011). Gildran er að einkennin koma oft ekki fram fyrr en nokkrum dögum síðar, þegar hundurinn verður allt í einu slappur og náfölur í tannholdinu.

Þetta er ofmetið

Avókadó er á nánast hverjum einasta lista yfir eitraðan mat fyrir hunda, en hundar þola efnið persín, sem er hættan í avókadói, tiltölulega vel. Raunveruleg áhætta er fitumagnið, sem getur valdið magaóþægindum, og steinninn, sem getur valdið köfnun eða stíflu (Oelrichs o.fl., 1995). Þroskaður tómatur og soðin kartafla eru sömu sögu, eitrið er í grænum og óþroskuðum hlutum plöntunnar, ekki í þroskaða aldininu eða soðna hnýðinu sjálfu. Aldinsteinar eins og eplakjarnar innihalda vissulega blásýruefni, en engin staðfest tilfelli eru til af blásýrueitrun hjá hundi sem gleypti heila kjarna, þeir fara einfaldlega ómeltir í gegn. Raunveruleg hætta þar er köfnun eða tannbrot, ekki eitrun.

Það þýðir samt ekki að allar hnetur séu í lagi. Makademíuhnetur eru þvert á móti raunveruleg hætta, þær geta valdið slappleika, skjálfta og hita innan tólf klukkustunda, þótt flestir hundar jafni sig með stuðningi og dauðsföll séu sjaldgæf.

Svona bregst þú við

1. Hringdu strax í dýralækninn þinn eða næstu bráðamóttöku. Hafðu tilbúnar upplýsingar um hvað hundurinn borðaði, hversu mikið og hvenær.
2. Ekki reyna að framkalla uppköst heima. Salt er stórhættulegt í þessum tilgangi og hefur valdið dauðsföllum, og uppköst geta beinlínis skaðað hund sem er þegar með einkenni.
3. Ekki gefa mjólk. Hún gerir ekkert gagn og tefur bara fyrir réttri meðferð.
4. Taktu umbúðirnar með þér. Meðferðin er gjörólík eftir því hvaða efni um ræðir, svo dýralæknirinn þarf að vita nákvæmlega hvað hundurinn komst í.

Besta forvörnin er samt einföld, haltu mannamat frá hundinum og notaðu góðgæti sem er hannað fyrir hann. Skoðaðu fóðrið okkar og allt um heilsu og vellíðan hunda, eða lestu um af hverju grannur hundur lifir oft lengur, því það sem hundurinn borðar dags daglega skiptir jafn miklu máli og það sem hann má alls ekki fá.

Heimildir

1. Weingart C, Hartmann K, Kohn B (2021), Journal of Small Animal Practice: súkkulaðieitrun hjá 156 hundum
2. Noble PJM o.fl. (2017), Veterinary Record: aukin hætta á súkkulaðiáti um jól og páska
3. Murphy LA, Dunayer EK (2018), Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice: xylitoleitrun hjá hundum
4. Wegenast CA o.fl. (2022), Journal of Veterinary Emergency and Critical Care: vínsýra sem mögulegur orsakavaldur nýrnaskaða af vínberjum
5. Salgado BS o.fl. (2011), Journal of Venomous Animals and Toxins including Tropical Diseases: eitrun af laukplöntum hjá hundum og köttum
6. Oelrichs PB o.fl. (1995), Natural Toxins: efnið í avókadói sem veldur eitrun