Þarf hundurinn föt á Íslandi? Hvað rannsóknir segja

Á hverju hausti birtast hundapeysur og úlpur í búðum og umræðan fer í gang. Sumir segja að hundaföt séu óþörf tíska, aðrir klæða hundinn í flík við fyrsta frost. Heiðarlega svarið er að hvort tveggja getur verið rétt. Sumir hundar þurfa raunverulega vörn í íslenskum vetri, aðrir alls ekki, og rannsóknir segja nokkuð skýrt hvaða hundar tilheyra hvorum hópi.

Hvenær verður hundi of kalt?

Það kemur mörgum á óvart að hvergi í rannsóknum er til staðfest hitastig sem er „of kalt“ fyrir hunda. Bandarísku dýralæknasamtökin AVMA gefa ekki upp eina tölu heldur áhættumat sem fer eftir feldi, fitulagi, stærð, virkni og heilsu hundsins. Þau segja líka beinlínis að sú trú að feldurinn verndi alla hunda sé röng. Kuldaþol er einstaklingsbundið og spurningin er því aldrei hvort hundar þurfi föt, heldur hvort þinn hundur þurfi þau.

Hvaða hundar þurfa föt og hverjir ekki?

Feldgerðin skiptir mælanlega máli. Rannsókn Kwon og Brundage frá 2019 mældi 50 hunda með hitamyndavél og snögghærðir hundar töpuðu varma umtalsvert hraðar en hundar með síðan eða tvöfaldan feld. Litlir hundar kólna líka hraðar en stórir, það er einföld eðlisfræði því lítill líkami hefur hlutfallslega mikið yfirborð miðað við þyngd.

Á hinum endanum sýndu mælingar Gerth og félaga frá 2010 á sleðahundum á Grænlandi að þeim líður vel niður undir 25 stiga frost. Íslenski fjárhundurinn er einmitt dæmigerður hundur með tvöfaldan feld sem er byggður fyrir íslenskt veður og þarf enga úlpu. Það sama gildir um flesta hunda með þykkan, tvöfaldan feld.

Hundarnir sem þurfa oftast vörn eru:

• Snögghærðir hundar og smáhundar
• Grannir hundar með lítið fitulag, grannur hundur lifir að jafnaði lengur en einangrunin er minni í kulda
• Hvolpar og eldri hundar
• Nýklipptir eða veikir hundar

Virka hundaföt í alvöru?

Hér er rétt að taka fram það sem söluaðilar sleppa yfirleitt: engin ritrýnd rannsókn hefur mælt hvort hundaúlpa haldi hita á hundi eða komi í veg fyrir ofkælingu. Ráðleggingin byggir á eðlisfræði og samdóma áliti dýralækna, sem er ágætur grunnur, en það er munur á því og sönnun. Fullyrðingar framleiðenda um einangrun og virkni eru markaðsefni, ekki rannsóknir.

Um hundaskó er sagan enn skýrari. Rannsókn Shorter og Brown frá 2019 sýndi að skór breyta göngulagi hundsins og álagið á loppurnar varð óhagstæðara, ekki betra, og engin rannsókn sýnir að skór verji gegn salti eða kali. Skór geta samt átt rétt á sér fyrir suma hunda en þá þarf að venja hundinn rólega við þá. Þó rannsókn sýni ekki eitthvað eigum við að fylgjast með hundinum, finnst honum óþægilegt að labba eða veigrar sér við að fara út, eru þófarnir eðlilegir o.s.frv.

Hundakúnst selur því hundaföt fyrir hundana sem raunverulega þurfa þau og við segjum þér hreint út ef þinn hundur þarf þau ekki.

Íslenski veturinn: vindur, bleyta og myrkur

Á Íslandi er sjaldan mjög mikið frost, meðalhitinn í janúar í Reykjavík er rétt undir frostmarki. Vandinn er vindurinn og bleytan. Blautur feldur einangrar verr og í roki tapast varminn hraðar en hitastigið eitt gefur til kynna. Rétt er að taka fram að þessi áhrif hafa aldrei verið mæld nákvæmlega í hundum en eðlisfræðin að baki er vel þekkt. Fyrir marga hunda er vatnsfráhrindandi eða regnheld flík því gagnlegri en þykk hundaúlpa.

Myrkrið er svo atriðið sem enginn deilir um. Yfir háveturinn eru flestir göngutúrar í myrkri og endurskin eða ljós á hundinum er hreint öryggisatriði gagnvart umferð, alveg óháð kuldanum. Þar þarf engar rannsóknir á hitatapi, bara að bílstjórinn sjái hundinn.

Svo er það blauti hundurinn eftir göngutúr eða hundabað. Þar leysir þurrksloppur annað verkefni en úlpa: hann þurrkar hundinn og hlífir sófanum og bílnum. Í úrvalinu okkar af hundafötum eru bæði þurrkvörur og flíkur til að vera úti í.

Að lokum er rétt að muna að hreyfingin sjálf heldur hita á hundinum. Könnun Bowden og félaga frá 2021 meðal rúmlega þrjú þúsund hundaeigenda sýndi að fólk hreyfir hundana sína mun minna í kulda og hálku. Hundurinn þarf samt útrás allan veturinn og ef göngutúrarnir styttast er um að gera að bæta það upp með þjálfun og virkni innandyra.

Ef þú ert ekki viss hvort þinn hundur þarf föt skaltu horfa á feldinn, stærðina, aldurinn og holdafarið frekar en tískuna. Við þjálfum hunda úti í íslensku veðri alla daga og svörum með ánægju hvort flík borgi sig fyrir þinn hund. Kíktu á hundafötin og aðrar vörur fyrir heilsu og vellíðan í búðinni.

Heimildir

1. Gerth N, Redman P, Speakman JR o.fl. (2010). Energy metabolism of Inuit sled dogs. Journal of Comparative Physiology B. doi.org/10.1007/s00360-009-0432-7
2. Kwon C, Brundage CM (2019). Quantifying body surface temperature differences in canine coat types using infrared thermography. Journal of Thermal Biology. doi.org/10.1016/j.jtherbio.2019.03.004
3. Shorter KA, Brown W (2019). Ground force kinetic adaptations associated with canine boots. Biologia Futura. doi.org/10.1556/019.70.2019.16
4. Bowden A o.fl. (2021). Exploring owner perceptions of the impacts of seasonal weather variations on canine activity. Animals. doi.org/10.3390/ani11113302
5. American Veterinary Medical Association. Cold weather animal safety. avma.org