Er hundurinn með fæðuóþol? Fóður fyrir viðkvæman maga

Fátt er meira rætt í hundahópum en fóður og fátt fær jafn fljótt á sig sökina þegar eitthvað bjátar á. Stundum er það réttmætt. Hér er það sem rannsóknir segja í raun um fæðuofnæmi og fæðuóþol hjá hundum, hvernig það greinist fyrir víst og hvaða fóður hjálpar þegar sökudólgurinn er fundinn.

Hvað er fæðuofnæmi og hvað er fæðuóþol?

Fæðuofnæmi er viðbragð ónæmiskerfisins við ákveðnu efni í fóðrinu, oftast próteini. Fæðuóþol er annað sem fóður getur gert hundinum án þess að ónæmiskerfið komi við sögu. Einkennin eru hins vegar þau sömu og greiningarleiðin sú sama, þannig að í reynd er ekki hægt að vita hvort um ræðir hjá einstökum hundi. Fagfólk notar því einfaldlega yfirheitið óæskileg viðbrögð við fóðri.

Og hversu algengt er þetta? Samantekt Olivry og Mueller frá 2017 á öllum birtum rannsóknum sýnir að staðfest fæðuofnæmi finnst hjá um það bil 1 til 2% hunda. Hjá hundum sem klæjar stöðugt er hlutfallið hærra, í kringum einn af hverjum fimm. Það þýðir líka hitt: hjá flestum hundum sem klæjar er orsökin ekki fóðrið.

Oftast er það prótein sem veldur, ekki korn

Þegar Mueller, Olivry og Prélaud tóku saman árið 2016 öll birt tilfelli þar sem ofnæmisvaldurinn var staðfestur með prófun kom skýr mynd í ljós: nautakjöt var efst með 34%, þá mjólkurvörur með 17% og kjúklingur með 15%. Hveiti kom fjórða með 13% en maís og hrísgrjón reyndust sjaldgæfar orsakir, 4% og 2%. Um tveir þriðju allra staðfestra tilfella voru sem sagt dýraprótein.

Ástæðan er einföld: hundur myndar ofnæmi fyrir því sem hann fær reglulega. Sökudólgurinn er því nánast alltaf hráefni sem hundurinn hefur borðað lengi, ekki nýi pokinn. Prótein sem hundurinn hefur aldrei fengið getur ekki enn verið ofnæmisvaldur. Ef einkennin byrja rétt eftir fóðurskipti er það yfirleitt tilviljun eða vandamál sem var þegar að byggjast upp.

Einkennin líta nákvæmlega eins út og annað ofnæmi

Langalgengasta einkennið er kláði: í loppum, eyrum, á kvið eða um allan skrokkinn. Endurteknar húðsýkingar og eyrnabólgur fylgja oft með og um fjórðungur hunda með staðfest fæðuofnæmi er einnig með meltingareinkenni, oftast niðurgang eða tíðari hægðir. Viðkvæmur magi og kláði á sama tíma eru því merki sem á að taka alvarlega.

Hér kemur samt mikilvægasta staðreyndin í öllu málinu: rannsókn Favrot og félaga frá 2010 sýndi að fæðutengt ofnæmi og umhverfisofnæmi líta nákvæmlega eins út. Enginn getur séð muninn með því að horfa á hundinn, ekki heldur dýralæknir. Kláði allt árið segir aðeins að ástæða sé til að skoða málið, hann sannar ekki að fóðrið sé orsökin. Þess vegna byrjar dýralæknirinn á að útiloka sníkjudýr og sýkingar áður en fóðrið er tekið fyrir.

Eina áreiðanlega prófið er útilokunarmataræði í 8 vikur

Eina leiðin til að staðfesta fæðuofnæmi er útilokunarmataræði undir handleiðslu dýralæknis: hundurinn fær í 8 vikur eingöngu fóður með próteini sem hann hefur aldrei fengið áður og síðan er gamla fóðrið prófað aftur. Samantekt Olivry og félaga frá 2015 sýnir hvers vegna tíminn skiptir öllu máli: um helmingur hunda sýnir bata eftir 3 vikur en það þarf 8 vikur til að ná yfir 90% þeirra. „Við prófuðum nýjan poka í tvær vikur og ekkert breyttist" hefur því ekkert sannað. Í hina áttina gerist þetta hraðar: við endurprófun koma einkennin yfirleitt aftur innan 14 daga.

Svo er rétt að taka fram: ofnæmisprófin sem hægt er að kaupa, hvort sem þau mæla blóð, hár eða munnvatn, standast ekki skoðun. Coyner og Schick sendu árið 2019 gervifeld úr tuskudýri og kranavatn til rannsóknarstofu sem selur svona próf og fengu „ofnæmisgreiningu" til baka fyrir hvort tveggja. Sparaðu peninginn og notaðu hann frekar í almennilegt útilokunarmataræði.

Hvaða fóður hentar þegar sökudólgurinn er fundinn?

Þegar ofnæmisvaldurinn er þekktur virkar lausnin vel: rannsóknir sýna að yfir 90% hunda ná bata ef fóðrið inniheldur hann einfaldlega ekki. Þar koma fóðurtegundir með einum próteingjafa sterkar inn. Þær gera útilokunarmataræði auðveldara og eru einfaldasta leiðin til að halda hundinum einkennalausum til lengri tíma. Þær greina samt ekkert og lækna ekkert, hlutverk þeirra er að halda sökudólgnum úr skálinni.

Veldu prótein sem hundurinn hefur ekki borðað áður og forðastu nána ættingja þess sem grunur leikur á: ekki skipta kjúklingi út fyrir kalkún eða nautakjöti fyrir lambakjöt, því skyld prótein geta valdið sömu viðbrögðum. Góðir kostir fyrir flesta hunda eru til dæmis geit, hestur, dádýr og villisvín. Í blautmatnum okkar er Riverwood Mono línan byggð á nákvæmlega þessari hugsun, einn nafngreindur próteingjafi í hverri dós, meðal annars geit, dádýr og villisvín, og frá Luger's er On Special Occasion línan með hreint villisvín. Í Riverwood þurrfóðrinu eru allir próteingjafar nafngreindir, sem er einmitt það sem skiptir máli þegar velja þarf út frá innihaldi.

Orðið „ofnæmisvænt" hefur enga lagalega skilgreiningu í evrópskri fóðurlöggjöf, þannig að láttu staðreyndir ráða frekar en merkimiða: hversu margir próteingjafar eru í fóðrinu, eru þeir nafngreindir og hvað er á innihaldslistanum yfirhöfuð. Kornlaust eða ekki skiptir minna máli í þessu samhengi en hvaða prótein er í skálinni. Um kosti kornlauss fóðurs má lesa í greininni okkar um kornlaust hundafóður og um heildarmyndina í umfjölluninni um val á hundafóðri.

Hvað áttu að gera ef þig grunar fæðuóþol?

Byrjaðu hjá dýralækninum, sérstaklega ef hundinn klæjar allt árið eða hann fær endurteknar eyrnabólgur. Ef niðurstaðan verður útilokunarmataræði skaltu velja fóðrið með dýralækninum, standa vaktina í 8 vikur og sleppa öllu aukalegu á meðan. Þegar rétta fóðrið er fundið er stærsta verkefnið að halda sig við það og þar hjálpar fóðuráskrift við að tryggja að það sé alltaf til í skápnum. Við þjálfum hunda á hverjum degi og veitum fóðurráðgjöf á sömu forsendum: staðreyndir fram yfir tískubylgjur. Kíktu á fóðurúrvalið, skoðaðu leiðarvísinn okkar um hundafóður eða spurðu okkur í búðinni ef þú ert í vafa.

Heimildir

1. Olivry T, Mueller RS (2017). Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals: prevalence of cutaneous adverse food reactions in dogs and cats. BMC Veterinary Research 13:51. doi.org/10.1186/s12917-017-0973-z
2. Mueller RS, Olivry T, Prélaud P (2016). Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals: common food allergen sources in dogs and cats. BMC Veterinary Research 12:9. doi.org/10.1186/s12917-016-0633-8
3. Olivry T, Mueller RS, Prélaud P (2015). Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals: duration of elimination diets. BMC Veterinary Research 11:225. doi.org/10.1186/s12917-015-0541-3
4. Favrot C, Steffan J, Seewald W, Picco F (2010). A prospective study on the clinical features of chronic canine atopic dermatitis and its diagnosis. Veterinary Dermatology 21(1):23 til 31. doi.org/10.1111/j.1365-3164.2009.00758.x
5. Coyner K, Schick A (2019). Hair and saliva test fails to identify allergies in dogs. Journal of Small Animal Practice 60(2):121 til 125. doi.org/10.1111/jsap.12952