Hundurinn stekkur upp á gesti: svona stoppar þú það
Stökk er ekki frekja, heldur einföld leið hundsins til að ná athygli. Hér er hvernig þú kennir honum aðra leið sem virkar betur, fyrir alla.
- Hundar sem stökkva upp á fólk eru að leita eftir athygli eða aðgangi, ekki að sýna yfirgang.
- Að ýta þeim niður eða skamma þá er oft sjálf umbunin sem heldur hegðuninni við.
- Verðlaunaðu fjóra fætur á gólfinu ríkulega og taktu alla athygli í burtu þegar hundurinn stekkur.
Bjallan hringir, hundurinn þýtur að dyrunum og er kominn upp á gestinn áður en nokkur nær að segja orð. Þetta er líklega ein algengasta kvörtunin sem þjálfarar heyra, og með réttu. Stökk upp á fólk er meðal þriggja algengustu hegðunarvandamála sem eigendur nefna við sex og níu mánaða aldur (Lord o.fl. 2020), og í nýlegri rannsókn sögðust 57 prósent eigenda sjá hundinn sinn stökkva upp við 21 mánaðar aldur (Brand o.fl. 2024). Góðu fréttirnar eru að stökk er lærð hegðun, sem þýðir að hún er líka kennanleg í burtu.
Af hverju hundurinn stekkur upp
Það er auðvelt að halda að hundurinn sé að reyna að stjórna eða sýna yfirgang, en það er ekki það sem gerist. Þegar rannsakendur skoðuðu stökk hjá hundum með formlegri virknigreiningu kom í ljós að hegðunin þjónar nær alltaf ákveðnum tilgangi, oftast að ná til einhvers eða að fá athygli (Pfaller-Sadovsky, Arnott og Hurtado-Parrado 2019). Hundurinn er einfaldlega að gera það sem hefur virkað áður. Og hér liggur gildran sem flestir falla í. Þegar þú ýtir hundinum niður, segir „nei“ hátt eða horfir jafnvel reiðilega á hann, færðu honum nákvæmlega það sem hann sóttist eftir, athygli frá þér. Fyrir hundinn er neikvæð athygli samt athygli, og hún heldur hegðuninni gangandi.
Af hverju að ýta hundinum niður virkar ekki
Það er skiljanlegt að vilja stoppa stökkið strax, oft með því að ýta hundinum niður eða skamma hann. Vandinn er tvíþættur. Í fyrsta lagi er þetta oft sjálf umbunin sem heldur hegðuninni við, eins og fram kemur hér að ofan. Í öðru lagi sýna rannsóknir að harðar refsingar skila ekki betri árangri en jákvæð þjálfun, þær bæta einfaldlega álagi og streitu ofan á vandann án þess að leysa hann (Vieira de Castro o.fl. 2020). Harka getur meira að segja gert hegðunarvandamál verri þegar til lengri tíma er litið, því hún kennir hundinum að tengja nálægð fólks við óþægindi í stað öryggis. Hundakúnst notar eingöngu jákvæðar þjálfunaraðferðir, einmitt vegna þess að þær virka jafn vel og harðar aðferðir, án velferðarkostnaðar fyrir hundinn.
Lausnin, verðlauna fjóra á gólfinu
Rétta leiðin er að kenna hundinum hegðun sem hann getur ekki gert á sama tíma og hann stekkur, til dæmis að sitja eða standa með fjóra fætur á gólfinu, og gera þá hegðun ríkulega borgandi. Verðlaunin eru alltaf af einum af þremur toga, matur, félagsleg umbun eins og hrós og klapp, eða leikur með dóti. Matur er oft sterkasta verkfærið í byrjun, enda sýna rannsóknir að matur er almennt sterkari umbun en félagsleg athygli ein og sér (Feuerbacher og Wynne 2012). Í sömu rannsókn sem vitnað var í hér að ofan kom líka í ljós að róleg athygli frá manneskjunni, veitt áður en hundurinn nær að stökkva, dró sjálft úr stökkinu (Pfaller-Sadovsky o.fl. 2019). Í reynd þýðir þetta að heilsa hundinum rólega um leið og gesturinn kemur inn, biðja hann að setjast, og verðlauna hann ríkulega fyrir að standa kyrr með fjóra fætur á gólfinu. Ef hann stekkur samt, snýrðu þér frá og tekur alla athygli í burtu þar til hann er rólegur. Engin ýta, ekkert nei, bara þögn.
Biddu gestinn að hunsa hundinn alveg þar til allir fjórir fætur eru á gólfinu. Réttu gestinum svo nammi sem hann gefur hundinum í rólegheitum. Þannig lærir hundurinn að rólegheit opna dyrnar að athyglinni.
Þolinmæði borgar sig, en fyrst versnar það
Þegar þú hættir að verðlauna stökk, ekki búast við að það hverfi samstundis. Rannsóknir á því sem kallast útrýmingarkippur sýna að hegðun eykst gjarnan tímabundið áður en hún dregst saman, þegar umbunin hættir að koma (Lerman, Iwata og Wallace 1999). Þetta er nákvæmlega augnablikið þar sem flestir gefast upp og láta undan, sem kennir hundinum að þrautseigja borgi sig enn frekar. Þess vegna þarf öll fjölskyldan, og helst gestirnir líka, að fylgja sömu reglu í hvert einasta skipti. Ósamræmi er versti óvinurinn hér, því hundur sem fær stundum að stökkva upp lærir að halda áfram að reyna.
Samantekt
Stökk hverfur ekki með einni æfingu, en það hverfur með samræmi. Heilsaðu rólega, verðlaunaðu fjóra á gólfinu, og taktu enga athygli þegar hundurinn stekkur, sama hversu freistandi það er að ýta honum niður. Þjálfun sem byggir á jákvæðri styrkingu skilar ekki bara betri hegðun, hún byggir upp traust og sterkara samband milli þín og hundsins. Ef þig langar að læra fleiri svona verkfæri frá grunni bjóðum við upp á grunnnámskeið þar sem þessi aðferð er kennd skref fyrir skref, og lítil, orkurík þjálfunarnammi gera æfingarnar auðveldari heima fyrir. Þú getur líka lesið meira um af hverju jákvæð styrking virkar svona vel. Ef stökkið er orðið fast í sessi þarftu ekki að leysa það ein eða einn, þjálfararnir okkar hjálpa ykkur af stað.
Heimildir
- Lord o.fl. (2020), Applied Animal Behaviour Science: eigendaskráð hegðunarvandamál hjá 6 og 9 mánaða hvolpum
- Brand o.fl. (2024), Animals: hegðunarvandamál hjá hundum við 21 mánaðar aldur
- Pfaller-Sadovsky, Arnott og Hurtado-Parrado (2019), Animals: virknigreining og meðferð stökks hjá hundum
- Feuerbacher og Wynne (2012), Journal of the Experimental Analysis of Behavior: matur og félagsleg athygli sem umbun hjá hundum
- Lerman, Iwata og Wallace (1999), Journal of Applied Behavior Analysis: útrýmingarkippur
- Vieira de Castro o.fl. (2020), PLOS ONE: velferðaráhrif harkalegra þjálfunaraðferða
- Stökk er yfirleitt leit að athygli eða aðgangi, ekki yfirgangur eða frekja.
- Að ýta hundinum niður eða skamma hann er oft sjálf umbunin sem heldur stökkinu við.
- Verðlaunaðu fjóra fætur á gólfinu ríkulega, með mat, hrósi eða leik.
- Hegðunin getur versnað í smá tíma áður en hún hverfur. Vertu samkvæmur allan tímann.
Stofnandi Hundakúnst og hundaþjálfari. Þjálfarateymi Hundakúnst vinnur eingöngu með jákvæða styrkingu og býr samanlagt að yfir 20 ára reynslu.
