Hvenær á hvolpurinn að byrja á námskeiði?

Ein algengasta spurningin frá nýjum hvolpaeigendum er hvenær megi byrja. Á að bíða þangað til hvolpurinn er fullbólusettur? Svarið kemur mörgum á óvart, því fyrir flesta hvolpa er einmitt biðin sjálf stærsta hættan. Félagsmótunin er löngu hafin þegar bólusetningunum lýkur.

Glugginn sem lokast fyrr en þig grunar

Hvolpar eiga sérstakt tímabil þar sem þeir taka nýjum hlutum opnum örmum. Félagsmótunin hefst strax hjá ræktanda, um þriggja vikna aldur. Glugginn er opnastur fyrstu vikurnar og fer svo að þrengjast þegar eðlilegur ótti við hið ókunna vex (Freedman og félagar, 1961). Hvenær hann lokast er einstaklingsbundið og fer meðal annars eftir tegund, yfirleitt einhvers staðar á bilinu 12 til 20 vikna. Það sem hvolpurinn kynnist á jákvæðan hátt á þessu skeiði, fólki, öðrum hundum, hljóðum og gólfefnum, verður eðlilegur hluti af heiminum hans. Það sem hann hittir ekki fyrir getur orðið að ótta síðar.

Af hverju er hvolpurinn ekki fullbólusettur strax

Ástæðan fyrir því að bólusetningarröðin tekur tíma er einföld. Hvolpurinn fær mótefni frá móðurinni sem verja hann fyrstu vikurnar, en þessi sömu mótefni geta líka hindrað að bóluefnið virki. Þess vegna er bólusett nokkrum sinnum með fárra vikna millibili, og síðasti hvolpaskammturinn er gefinn við sextán vikna aldur eða seinna (WSAVA, 2024). Þarna liggur vandinn. Ef þú bíður eftir fullri vörn ertu að eyða dýrmætustu vikunum í biðstöðu.

En er þetta ekki hættulegt?

Þetta er eðlileg spurning, og svarið byggir á rannsóknum. Í stórri rannsókn á hvolpanámskeiðum reyndust bólusettir hvolpar sem sóttu námskeið ekki í meiri hættu á parvó en aðrir, og ekkert tilfelli kom upp meðal 279 hvolpa (Stepita og félagar, 2013). Á móti kemur að hegðunarvandi, ekki smitsjúkdómar, er algengasta dánarorsök og ástæða þess að ungir hundar missa heimili sitt. Í stórri ástralskri rannsókn mátti rekja tæp 30 prósent dauðsfalla hjá hundum þriggja ára og yngri til hegðunar, oftast árásargirni (Yu og félagar, 2021). Bandarísku samtök dýrahegðunarlækna telja því að félagsmótun fyrir fulla bólusetningu eigi að vera venjan, ekki undantekningin (AVSAB, 2008).

Góð félagsmótun snýst um gæði, ekki magn

Félagsmótun þýðir ekki að drekkja hvolpinum í áreiti. Slæm eða yfirþyrmandi upplifun á þessu viðkvæma skeiði getur gert meira ógagn en gagn. Leyfðu hvolpinum að nálgast nýja hluti á sínum hraða og paraðu þá við eitthvað gott, því jákvæð styrking er það sem byggir öryggi. Rólegt og jákvætt er markmiðið, ekki sem flest á sem stystum tíma. Á grunnnámskeiðinu okkar fær hvolpurinn einmitt þetta, hreint og öruggt umhverfi þar sem hann kynnist öðrum hvolpum og fólki undir leiðsögn.

Á Íslandi erum við í þeirri sérstöðu að landið er hundaæðislaust og með strangar innflutningsreglur, en raunveruleg tíðni parvó og hundafárs hér er ekki skjalfest, svo besta ráðið um tímasetningu bólusetninga færðu hjá dýralækninum þínum. Grunnreglan stendur samt óhögguð. Byrjaðu snemma og af skynsemi. Skoðaðu öll námskeiðin okkar og finndu það sem hentar ykkur.

Heimildir

1. Freedman o.fl. (1961), Science: mótunarskeið í félagsþroska hunda
2. WSAVA (2024), Journal of Small Animal Practice: alþjóðlegar leiðbeiningar um bólusetningar hunda og katta
3. Stepita o.fl. (2013), JAAHA: parvó-tíðni hjá bólusettum hvolpum á félagsmótunarnámskeiðum
4. Yu o.fl. (2021), Animals: dánarorsakir tengdar hegðun hjá ungum hundum
5. AVSAB (2008): yfirlýsing um félagsmótun hvolpa