Má hundurinn vinna í togleik? Mýtan um ráðríka hundinn

Þú hefur sennilega heyrt regluna: leyfðu hundinum aldrei að vinna í togleik, annars verður hann ráðríkur og fer að ráða heimilinu. Þessi regla hefur fylgt hundaeigendum í áratugi. Hún á sér samt enga stoð í rannsóknum, og það sem meira er, besta rannsóknin á efninu bendir í þveröfuga átt. Hér er það sem vísindin segja um leik við hundinn þinn, og reglurnar sem skipta raunverulega máli í togleik.

Gerir togleikur hundinn ráðríkan?

Nei. Rannsókn Rooney og Bradshaw frá 2002 svaraði þessari spurningu beint. Hundar léku tuttugu togleiki þar sem þeir fengu alltaf að vinna og tuttugu þar sem þeir töpuðu alltaf. Hvorki sigrarnir né töpin breyttu neinu um hvað hundarnir voru ráðríkir eða sjálfsöruggir. Það sem breyttist var allt annað: hundarnir sem fengu að vinna urðu áhugasamari um manneskjuna sem lék við þá og fylgdust betur með henni. Rétt er að taka fram að rannsóknin var lítil, fjórtán hundar af einni tegund, en engin rannsókn hefur sýnt hið gagnstæða og gamla reglan stendur eftir án stuðnings.

Sömu höfundar skoðuðu árið 2003 fimmtíu hunda og eigendur þeirra og fundu ekkert samband milli þess hvaða leikir voru leiknir og þess hver „réð“ í sambandinu. Leikir með mikilli snertingu tengdust hins vegar sterkari tengslum milli hunds og eiganda, og hundar sem voru nánir eigendum sínum léku lengur.

Hvernig þú leikur skiptir meira máli en hver vinnur

Rannsókn Horváth og félaga frá 2008 mældi streituhormónið kortisól hjá hundum eftir þriggja mínútna togleik við manneskju. Þegar leikurinn var hlýlegur, með hrósi og hvatningu, lækkaði kortisólið. Þegar sama manneskja lék skipandi og stjórnsöm hækkaði það. Sami leikur, þveröfug áhrif á líðan hundsins.

Niðurstaðan rímar við það hvernig Hundakúnst vinnur: við notum eingöngu jákvæðar þjálfunaraðferðir, líka í leik. Leiktu af gleði, hrósaðu og hafðu gaman, þá byggir leikurinn upp traust og sterkari tengsl á milli ykkar.

Leikur er verðlaun, og hann hjálpar hundinum að muna

Verðlaun í hundaþjálfun eru alltaf af einum af þremur toga: matur, félagsleg umbun eins og hrós og klapp, eða leikur með dóti. Fyrir marga hunda er stuttur togleikur sterkasta umbunin af þessum þremur, og hann hefur aukakost sem kom á óvart í rannsóknum.

Rannsókn Affenzeller og félaga frá 2017 lét Labrador hunda leysa verkefni og skipti þeim svo í tvo hópa: annar lék við manneskju í hálftíma eftir æfinguna, hinn hvíldi sig. Daginn eftir stóðu leikhundarnir sig marktækt betur þegar verkefnið var rifjað upp, og í framhaldsrannsókn hélst forskotið í allt að ár. Leikur eftir æfingu virðist hjálpa hundinum að festa nýlært efni í minni. Það er því góð ástæða til að enda hverja æfingu á stuttum leik.

Gott togdót gerir þetta auðveldara: dót með handfangi eða teygju hlífir bæði höndum og hundi og er hannað fyrir einmitt þennan leik. Ef hundurinn þinn kveikir frekar á öðru dóti finnurðu fleiri hugmyndir í hundadótinu okkar, og hundar sem elska að hugsa fá sitt í heilaþrautum sem við höfum skrifað um áður.

Hvaða reglur skipta þá máli í togleik?

Reglurnar sem skipta máli snúast ekki um hver vinnur heldur um að leikurinn haldist leikur. Fjögur atriði duga:

1. Skýrt upphafsmerki Leikurinn byrjar þegar þú gefur merki, til dæmis „taktu“. Þannig lærir hundurinn að togleikur er eitthvað sem þið gerið saman.
2. Áreiðanlegt „slepptu“ Kenndu hundinum að sleppa dótinu með því að skipta á því og nammi eða öðrum leik. Æfðu það í rólegheitum, ekki fyrst í miðjum æsingi.
3. Tennur á húð stöðva leikinn Snerti tennur húð gerirðu stutt hlé. Ekki skamma, bara hlé. Hundurinn lærir hratt að leikurinn heldur bara áfram ef hann vandar sig.
4. Gerðu pásur Spennan í togleik hleðst upp. Stutt hlé, biðja hundinn að sitja, og svo áfram. Pásurnar kenna hundinum að ró borgar sig og halda leiknum skemmtilegum.

Eitt er rétt að halda til haga: rannsóknirnar hér fjalla um leik sem helst leikur. Hundur sem ver dótið af alvöru, stífnar eða urrar þegar þú nálgast hluti, er ekki að leika. Það er annað viðfangsefni og ástæða til að fá aðstoð, til dæmis í einkatímum.

Hundur sem hættir að leika er að segja þér eitthvað

Leikur er alla jafna merki um að hundi líði vel. Yfirlitsgrein Held og Špinka frá 2011 bendir samt á að áreiðanlegra merkið sé hitt: hundur sem er vanur að leika en hættir því skyndilega er oft að glíma við eitthvað, verki, veikindi eða vanlíðan. Taktu eftir ef leikgleðin hverfur án skýringar og nefndu það við dýralækni.

Leiktu við hundinn þinn, og leyfðu honum að vinna

Togleikur gerir hundinn ekki ráðríkan. Hann byggir upp áhuga, styrkir tengslin ykkar og hjálpar hundinum meira að segja að muna það sem hann lærir. Leiktu hlýlega, hafðu reglurnar skýrar og endaðu æfingar á leik. Ef þú vilt læra að nota leik og verðlaun markvisst í þjálfun er grunnnámskeiðið okkar rétti staðurinn til að byrja, og á síðunni um hundaþjálfun sérðu hvernig við vinnum.

Heimildir

1. Rooney NJ, Bradshaw JWS (2002). An experimental study of the effects of play upon the dog-human relationship. Applied Animal Behaviour Science 75(2):161. doi.org/10.1016/S0168-1591(01)00192-7
2. Rooney NJ, Bradshaw JWS (2003). Links between play and dominance and attachment dimensions of dog-human relationships. Journal of Applied Animal Welfare Science 6(2):67. doi.org/10.1207/S15327604JAWS0602_01
3. Horváth Z, Dóka A, Miklósi Á (2008). Affiliative and disciplinary behavior of human handlers during play with their dog affects cortisol concentrations in opposite directions. Hormones and Behavior 54(1):107. doi.org/10.1016/j.yhbeh.2008.02.002
4. Affenzeller N, Palme R, Zulch H (2017). Playful activity post-learning improves training performance in Labrador Retriever dogs. Physiology & Behavior 168:62. doi.org/10.1016/j.physbeh.2016.10.014
5. Held SDE, Špinka M (2011). Animal play and animal welfare. Animal Behaviour 81(5):891. doi.org/10.1016/j.anbehav.2011.01.007