Streita hjá hundum: merkin sem flestir missa af

Flestir telja sig þekkja hundinn sinn vel. Samt sýna rannsóknir að við tökum ekki eftir vanlíðan fyrr en hún er orðin augljós, og þá er hundurinn búinn að reyna að segja okkur frá henni lengi. Merkin koma löngu á undan urrinu.

Við lesum gleði rétt en missum af hræðslunni

Í rannsókn Wan, Bolger og Champagne frá 2012, þar sem 2.163 manns mátu myndbönd af hundum, þekkti fólk sem hafði aldrei búið með hundi hræðslu rétt í um 30% tilfella. Hjá fagfólki fór hlutfallið yfir 70%. Gleði lásu hins vegar allir rétt, sama hversu mikla reynslu þeir höfðu. Vandinn er ekki að lesa hunda, hann er að lesa hunda sem líður illa.

Demirbas og félagar sýndu fullorðnum árið 2016 myndbönd af hundum með börnum sem sérfræðingar höfðu metið hrædda eða undir álagi. 68% þátttakenda mátu hundinn afslappaðan. Mariti og félagar fundu svipað mynstur 2012, um 60% eigenda gátu útskýrt hvað streita er en áttu erfitt með að benda á fíngerðustu merkin. Þess vegna koma bit fólki á óvart þótt hundurinn hafi verið að vara við.

Merkin sem koma fyrst

Grunnurinn kemur úr rannsóknum Beerda og félaga frá 1998, þar sem hegðun var mæld samhliða kortisóli í munnvatni og hjartslætti. Bráð streita birtist í mjög lágri líkamsstöðu. Vægara álag kom fram sem eirðarleysi, hundurinn hristi sig, sleikti út um, geispaði, lyfti loppu og var með opinn munn.

1. Sleikir út um þegar enginn matur er nálægt.
2. Geispar þótt hann sé nývaknaður og alls ekki þreyttur.
3. Lítur undan og snýr höfðinu frá því sem er að gerast.
4. Hristir sig eins og hann sé blautur, en hann er þurr.
5. Lyftir framloppu og heldur henni uppi.
6. Lækkar sig, líkamsstaðan fer niður og skottið sígur.

Eitt merki er ekki svar

Algengasta villan er að læra listann og fara svo að lesa hvert merki eins og orð í orðabók. Rannsókn Firnkes og félaga frá 2017 á 116 hundum sýnir af hverju það gengur ekki upp. Þegar ókunnugur maður starði ógnandi á hundinn leit hann undan í um 90% tilfella, en þegar sami maður öskraði fór hlutfallið niður í 28% og við líkamlega ógn niður í 9%. Undir nógu mikilli ógn hættir hundurinn að milda ástandið og fer beint í að flýja eða verjast.

Sama rannsókn sýndi að 64% þess þegar hundarnir sleiktu út um gerðist um leið og þeir horfðust í augu við manneskjuna, sem er líka eðlileg heilsunarhegðun. Pedretti og félagar náðu 2023 ekki að staðfesta að þessi merki hafi þau sefandi áhrif sem þeim eru oft eignuð. Lestu því hópa af merkjum í samhengi, aldrei eitt merki eitt og sér.

Það sama gildir um skottið. Quaranta og félagar sýndu 2007 að hundar dilla skottinu frekar til hægri þegar áreitið er jákvætt og til vinstri þegar það er ógnandi. Í rannsókn Demirbas lásu nánast allir þátttakendur það sem merki um gleði þegar hundur dillaði skottinu. Hundur sem dillar skottinu er að segja þér að eitthvað sé í gangi hjá honum, ekki að honum líði vel.

Þú heyrir líka oft að róandi merki slökkvi á spennu hjá öðrum hundi. Það er rétt að taka fram að þau áhrif eru ekki staðfest. Talan sem gengur manna á milli, 79,4%, kemur úr einni lítilli forrannsókn Mariti og félaga frá 2017 með 24 hundum og engum samanburðarhópi. Notaðu merkin til að lesa hundinn, ekki sem öryggistæki.

Aldrei refsa fyrir urrið

Urrið er ekki vandamálið, það er viðvörunin. Herron, Shofer og Reisner könnuðu 2009 hvað gerist þegar fólk beitir hörku, til dæmis að stara hundinn niður, velta honum á bakið eða taka hluti af honum með valdi. Slíkar aðferðir kölluðu fram yfirgang hjá um fjórðungi og upp í 43% hunda. Refsing fyrir urr fjarlægir ekki óttann, hún fjarlægir viðvörunina og skilur þig eftir með hund sem bítur með minni fyrirvara.

Þess vegna notar Hundakúnst eingöngu jákvæðar þjálfunaraðferðir. Refsing gerir hegðunarvanda oftar verri en betri, og þú þarft aldrei að velja á milli trausts og árangurs.

Hvað gerir þú þegar þú sérð merkin?

Fyrsta viðbragðið er einfalt, auktu fjarlægðina. Farðu með hundinn frá því sem veldur álaginu áður en hann þarf að stigmagna. Þú ert ekki að hlífa honum við þjálfun, þú ert að koma í veg fyrir að hann æfi sig í að vera hræddur.

Passaðu líka upp á hvíldina, því hundur sem fær aldrei frið safnar upp álagi og svefn hefur mælanleg áhrif á hegðun. Rólegur staður sem er bara hans, til dæmis gott hundabæli fjarri umferðinni í húsinu, er einföld og vanmetin ráðstöfun. Ef merkin koma helst þegar hundurinn er einn heima er það sérstakt viðfangsefni, sjá umfjöllun okkar um aðskilnaðarkvíða hjá hundum.

Þitt eigið álag skiptir líka máli. Sundman og félagar mældu 2019 langtímastreitu hjá 58 hundum og eigendum þeirra og fundu að hún fylgdist að, þar sem mynstrið benti til að eigandinn leiddi. Þetta er ein fylgnirannsókn með tveimur smalahundakynjum og eingöngu kvenkyns eigendum, svo hún sannar ekki orsakasamband, en róleg manneskja á hinum enda taumsins hjálpar.

Góðu fréttirnar eru að þetta er þjálfanleg færni. Meints og félagar sýndu 2018 að stutt kennsla bætti marktækt getu bæði barna og fullorðinna til að lesa vanlíðan hjá hundum rétt. Við förum í gegnum þetta á námskeiðunum okkar, og ef merkin duga ekki ein og sér bjóðum við einkatíma þar sem við vinnum með ykkur í ykkar eigin aðstæðum. Það er líka þess virði að lesa hvernig þú velur hundaþjálfara sem vinnur með jákvæðri styrkingu.

Heimildir

1. Wan M, Bolger N, Champagne FA (2012). Human perception of fear in dogs varies according to experience with dogs. PLoS ONE 7(12):e51775. doi.org/10.1371/journal.pone.0051775
2. Beerda B, Schilder MBH, van Hooff JARAM, de Vries HW, Mol JA (1998). Behavioural, saliva cortisol and heart rate responses to different types of stimuli in dogs. Applied Animal Behaviour Science 58:365. doi.org/10.1016/S0168-1591(97)00145-7
3. Firnkes A, Bartels A, Bidoli E, Erhard M (2017). Appeasement signals used by dogs during dog to human communication. Journal of Veterinary Behavior 19:35. doi.org/10.1016/j.jveb.2016.12.012
4. Demirbas YS, Ozturk H, Emre B, Kockaya M, Ozvardar T, Scott A (2016). Adults' ability to interpret canine body language during a dog to child interaction. Anthrozoös 29(4):581. doi.org/10.1080/08927936.2016.1228750
5. Herron ME, Shofer FS, Reisner IR (2009). Survey of the use and outcome of confrontational and non-confrontational training methods. Applied Animal Behaviour Science 117:47. doi.org/10.1016/j.applanim.2008.12.011